Nộp nhiều đơn mà không ai gọi thường là dấu hiệu một khâu cụ thể đang hỏng, không phải bạn kém hay thị trường đóng cửa hoàn toàn. Các khâu hay hỏng là chọn chỗ nộp lệch, lời ứng tuyển chung chung, hồ sơ không khớp yêu cầu, và thông tin liên lạc có vấn đề. Mỗi khâu có một cách kiểm riêng, và sửa sai khâu thì nộp thêm trăm đơn cũng vậy.
Bài này đưa ra cách chẩn đoán như người sửa xe dò lỗi: bắt đầu bằng đếm số liệu của chính bạn, rồi đi lần lượt từng khâu, mỗi khâu một phép thử nhỏ. Kết thúc là cách đổi chiến thuật trong hai tuần tiếp theo và một vài câu nói giúp bạn xin được góp ý từ người trong nghề.
Bắt đầu bằng con số của chính bạn
Trước khi sửa gì, mở lại hộp thư đã gửi, tin nhắn đã gửi, lịch sử ứng tuyển trên các trang và đếm ba con số trong khoảng một tháng gần nhất: số đơn đã nộp, số lần có người liên hệ lại (gọi, nhắn, email, kể cả từ chối), số buổi phỏng vấn. Không cần chính xác tuyệt đối, ước gần đúng là đủ.
Ví dụ giả định: chị Hoa, nhân vật minh hoạ, nộp 40 đơn trong một tháng, nhận 2 cuộc gọi, có 1 buổi phỏng vấn. Tỷ lệ được liên hệ là 2 trên 40, tức khoảng năm phần trăm. Anh Tùng, nhân vật khác, nộp 15 đơn, có 6 cuộc gọi nhưng không qua buổi phỏng vấn nào. Hai người cùng "chưa có việc" nhưng hỏng ở hai khâu khác hẳn: chị Hoa hỏng ở khâu trước khi được gọi, anh Tùng hỏng ở khâu phỏng vấn.
Không có tỷ lệ "chuẩn" chung cho mọi ngành, mọi vị trí. Nhưng nếu nộp vài chục đơn mà gần như không ai liên lạc, khả năng cao vấn đề nằm ở chọn chỗ và giấy tờ gửi đi. Nếu được gọi đều nhưng rớt ở phỏng vấn, đọc phần chuẩn bị phỏng vấn trên trang này sẽ có ích hơn sửa hồ sơ. Đếm trước giúp bạn không mất công sửa chỗ không hỏng.
Bảng chẩn đoán năm khâu
Mỗi dòng là một khâu, triệu chứng thường thấy và phép thử nhanh. Đi từ trên xuống, dừng ở khâu đầu tiên thấy khớp:
| Khâu | Triệu chứng | Phép thử nhanh |
|---|---|---|
| Chọn chỗ nộp | Nộp cả vị trí cần năm năm kinh nghiệm lẫn vị trí không liên quan | Lấy 10 đơn gần nhất, đánh dấu đơn bạn đáp ứng được ít nhất bảy phần mười yêu cầu bắt buộc |
| Lời ứng tuyển | Cùng một đoạn chữ gửi đi mọi nơi | Đọc lại 5 lời gần nhất, có câu nào chỉ đúng với chỗ đó không |
| Hồ sơ | Hồ sơ dài, kể việc đã làm mà không có kết quả | Nhờ người trong nghề đọc 30 giây rồi nói lại bạn làm nghề gì |
| Liên lạc | Có người nói "gọi không được", email rơi vào thư rác | Tự gọi số mình từ máy khác, gửi thử email tới một địa chỉ khác |
| Thời điểm | Nộp tin đã đăng rất lâu, tin đã hết hạn | Xem ngày đăng tin trước khi nộp |
Khâu "liên lạc" nghe ngớ ngẩn nhưng xảy ra thật: số điện thoại ghi thiếu một chữ số, cài chế độ chặn cuộc gọi lạ, hộp thư đầy, email có tên lạ khiến bộ lọc nghi ngờ. Kiểm khâu này mất năm phút và đôi khi giải thích được cả tháng im lặng.
Khâu chọn chỗ nộp: lỗi phổ biến nhất
Nộp theo số lượng thay vì độ khớp. Nhiều người đặt mục tiêu "mỗi ngày mười đơn" và bấm nộp mọi tin có chữ phù hợp. Kết quả là phần lớn đơn đi vào những vị trí họ chỉ khớp một nửa. Người lọc hồ sơ nhìn vài giây, thấy thiếu yêu cầu bắt buộc thì bỏ qua.
Nhắm quá cao hoặc quá thấp so với kinh nghiệm. Người mới ra trường nộp vị trí trưởng nhóm, hoặc người năm năm kinh nghiệm nộp vị trí thực tập sinh. Trường hợp sau ít được nói tới, nhưng người tuyển thường e ngại ứng viên quá dư sẽ sớm bỏ đi.
Bỏ qua yếu tố địa lý và ca làm. Nhà ở một đầu thành phố mà nộp toàn chỗ ở đầu kia, hoặc chỉ làm được giờ hành chính mà nộp việc ca xoay. Người tuyển nhìn thấy địa chỉ và điều kiện, và có thể ngại gọi.
Cách sửa. Trong hai tuần tới, nộp ít hơn nhưng chọn kỹ: chỉ nộp chỗ bạn đáp ứng phần lớn yêu cầu bắt buộc, đi lại được, nhận được ca làm. Mười đơn khớp thường có kết quả tốt hơn năm mươi đơn rải.
Khâu lời ứng tuyển và hồ sơ: đọc bằng mắt người lọc
Người lọc hồ sơ ở doanh nghiệp nhỏ thường dành rất ít thời gian cho mỗi đơn trong lần đọc đầu. Họ tìm ba thứ: bạn ứng tuyển vị trí gì, bạn đã làm việc gì gần với việc này, và bạn có điều kiện cơ bản như khu vực, thời gian bắt đầu hay không. Nếu ba thứ này không nằm ở nửa trên của lời ứng tuyển và trang đầu hồ sơ, đơn của bạn dễ bị để sang một bên.
Phép thử tốt nhất là nhờ một người đang làm đúng nghề bạn nhắm, không phải bạn thân, đọc nhanh lời ứng tuyển và hồ sơ rồi nói lại trong một câu bạn là ai, làm được gì. Nếu câu họ nói khác xa điều bạn muốn truyền tải, đó là chỗ phải sửa. Cách viết lại hồ sơ chi tiết thuộc các trang chuyên về hồ sơ xin việc; ở đây chỉ cần nhớ nguyên tắc: điều quan trọng nhất phải đứng đầu.
Một lỗi khác hay gặp ở người đã đi làm vài năm là hồ sơ kể nhiệm vụ thay vì kết quả: "phụ trách bán hàng khu vực" thay vì nói bạn đã giữ hay mở thêm được bao nhiêu khách. Người mới ra trường thì ngược lại, hồ sơ trống phần kinh nghiệm nên người lọc không có gì để bám. Cả hai trường hợp đều sửa được bằng một hai ví dụ cụ thể ở lời ứng tuyển.
Khâu liên lạc và thời điểm: lỗi nhỏ mà mất cả tháng
Có những trường hợp người tuyển đã muốn gọi nhưng không gọi được. Số điện thoại ghi trong hồ sơ là số cũ, hoặc thiếu một chữ số do gõ vội. Máy cài chế độ chặn số lạ, nên cuộc gọi từ tổng đài công ty không bao giờ đổ chuông. Hộp thư đầy, email mời phỏng vấn bị trả về. Địa chỉ email kiểu biệt danh thời học sinh khiến bộ lọc thư rác của bên nhận nghi ngờ. Mỗi lỗi nhỏ, nhưng người tuyển thường chỉ thử liên lạc một hai lần rồi chuyển sang người khác.
Cách kiểm: nhờ một người gọi vào số của bạn từ một số lạ; gửi thử email từ địa chỉ tìm việc tới một hộp thư khác và xem nó có vào thư rác không; mở hồ sơ ra đọc từng chữ số điện thoại. Trong thời gian tìm việc, nên xem cả mục thư rác và mục tin nhắn chờ mỗi ngày, vì lời mời phỏng vấn đôi khi nằm ở đó.
Thời điểm cũng là một khâu. Tin tuyển dụng đăng đã lâu thường đã có đủ người vào vòng trong; nộp vào lúc đó vẫn được, nhưng đừng tính nó vào tỷ lệ phản hồi như những tin mới. Ngược lại, tin mới đăng vài ngày là lúc người tuyển đang đọc đơn tích cực nhất. Thói quen xem tin mỗi sáng và nộp sớm những tin khớp thường cải thiện tỷ lệ được gọi rõ hơn là nộp dồn vào cuối tuần.
Kế hoạch đổi chiến thuật trong hai tuần
Sau khi chẩn đoán, đừng sửa mọi thứ một lúc. Đổi từng khâu để biết cái nào có tác dụng:
- Ngày 1–2: kiểm khâu liên lạc, sửa số điện thoại, email, bật nhận cuộc gọi lạ trong giờ hành chính.
- Ngày 3–4: lập danh sách khoảng hai mươi chỗ khớp thật, bỏ những tin bạn chỉ đáp ứng một nửa.
- Ngày 5–6: viết lại lời ứng tuyển theo khung có một câu riêng cho từng chỗ; nhờ một người trong nghề đọc hồ sơ.
- Ngày 7–12: nộp mỗi ngày hai đến ba đơn đã chọn kỹ, ghi vào bảng theo dõi.
- Ngày 13–14: đếm lại tỷ lệ được liên hệ, so với tháng trước. Nếu tăng rõ, giữ cách mới; nếu không, quay lại bảng chẩn đoán và kiểm khâu tiếp theo.
Hai tuần là khoảng thời gian đủ để thấy xu hướng nhưng không quá dài để nản. Muốn có nhiều tin để chọn lọc theo ngành và khu vực, có thể xem thêm trên mangvieclam.com rồi áp đúng phép lọc ở trên trước khi nộp.
Câu nói mẫu: xin góp ý từ người trong nghề và từ nơi đã từ chối
Góp ý thật là thứ quý nhất khi đang bế tắc, nhưng phải hỏi đúng cách để người khác dễ trả lời:
- Nhờ người quen trong nghề: "Anh ơi, em đang tìm việc vị trí kế toán kho mà nộp mấy chục chỗ chưa ai gọi. Anh xem giúp em hồ sơ này trong năm phút được không, anh chỉ cần nói em chỗ nào làm người tuyển muốn bỏ qua."
- Sau khi nhận tin từ chối qua email: "Cảm ơn anh/chị đã phản hồi. Nếu tiện, anh/chị có thể cho em biết một điểm em nên cải thiện trong hồ sơ cho những lần ứng tuyển sau không ạ?"
- Hỏi một người vừa được tuyển cùng vị trí: "Chị ơi, hồi chị nộp vị trí này, chị nghĩ điều gì trong hồ sơ làm bên đó gọi chị?"
- Tự hỏi mình trước mỗi lần nộp: "Nếu mình là người tuyển, đọc đơn này mình có gọi không, và vì sao?"
Không phải ai cũng trả lời, và câu trả lời có khi khó nghe. Nhưng một góp ý cụ thể từ người trong nghề thường tiết kiệm cho bạn nhiều tuần nộp đơn sai hướng. Nhận góp ý xong, cảm ơn một câu và đừng tranh luận; bạn có quyền không làm theo, nhưng không cần cãi.
Câu hỏi thường gặp
Nộp bao nhiêu đơn một ngày là hợp lý?
Không có con số đúng cho mọi người. Với vị trí phổ thông và văn phòng, hai đến năm đơn đã chọn kỹ mỗi ngày thường tốt hơn hai mươi đơn rải. Điều quan trọng là mỗi đơn đều khớp phần lớn yêu cầu và có một câu riêng.
Có nên nộp lại vào công ty đã từ chối mình không?
Được, nếu đã qua một khoảng thời gian và bạn có thêm kinh nghiệm, kỹ năng mới hoặc nộp vị trí khác. Nộp lại đúng vị trí cũ bằng đúng hồ sơ cũ sau vài ngày thì gần như không có tác dụng.
Có phải vì tuổi tác nên không được gọi?
Có thể có, nhưng khó kiểm chứng và không nên kết luận sớm. Hãy kiểm các khâu khác trước. Nếu đã sửa hết mà vẫn im lặng ở nhóm vị trí ghi giới hạn tuổi, xem thêm các bài tìm việc theo hoàn cảnh ở các trang chuyên về dịch vụ việc làm.
Không được gọi có phải do hồ sơ thiếu ảnh không?
Ít khi. Nhiều nơi không cần ảnh, một số còn khuyến khích không gửi. Nếu tin yêu cầu ảnh mà bạn không gửi, đó là lỗi làm theo yêu cầu, không phải lỗi ảnh. Còn lại, ảnh hiếm khi là lý do chính.
Có nên gọi điện hỏi khi đã nộp đơn mà không thấy trả lời?
Có thể, sau khoảng một đến hai tuần và nếu tin tuyển dụng có số liên hệ. Hỏi ngắn, lịch sự, xưng tên và vị trí. Đừng gọi liên tục nhiều lần; một lần hỏi và một lần nhắn là đủ.
Lúc nào nên dừng lại để nghỉ một chút?
Khi thấy mình nộp đơn theo phản xạ, không đọc kỹ tin nữa, hoặc mỗi lần mở điện thoại đều thấy nặng nề. Nghỉ vài ngày để chẩn đoán và sửa thường có lợi hơn tiếp tục nộp trong tâm trạng đó.