Giữ quan hệ tốt khi rời công ty nằm ở ba việc: làm việc tử tế tới ngày cuối, nói lời chào và cảm ơn đúng người đúng cách, và không làm gì sau khi đi khiến người cũ khó xử. Đồng nghiệp hôm nay có thể là người giới thiệu việc, người xác nhận tham chiếu, khách hàng, hay sếp của bạn vài năm sau.
Điều này đúng cả khi bạn tự nghỉ lẫn khi bị cho nghỉ, cả khi rời đi vui vẻ lẫn khi rời đi vì không hợp. Bài này đi qua cách hành xử tuần cuối, mẫu thư chia tay, lời cảm ơn riêng, cách góp ý khi được hỏi, và những điều nên tránh. Chuyện xây dựng mạng lưới nghề nghiệp lâu dài thuộc chủ đề phát triển sự nghiệp, có bài riêng ở các trang về sự nghiệp; ở đây chỉ nói về khoảnh khắc rời đi.
Vì sao cách rời đi quan trọng hơn bạn nghĩ
Người ta thường nhớ rõ nhất phần đầu và phần cuối của một trải nghiệm. Bạn có thể làm tốt ba năm, nhưng nếu tuần cuối bàn giao qua loa, đi muộn về sớm, nói xấu công ty với đồng nghiệp, thì ấn tượng còn lại là tuần cuối đó.
Ở nhiều ngành tại Việt Nam, giới làm nghề không lớn. Nhà tuyển dụng mới có thể quen người ở công ty cũ, và một cuộc gọi hỏi thăm không chính thức đôi khi quyết định nhiều hơn hồ sơ. Công ty cũ có thể trở thành khách hàng, đối tác, hoặc nơi bạn quay lại làm sau vài năm với vị trí cao hơn. Người quản lý cũ có thể chuyển sang công ty khác và nhớ tới bạn khi cần tuyển người.
Không ai đòi bạn phải giả vờ yêu quý một chỗ làm mà bạn không hài lòng. Rời đi tử tế không phải là che giấu, mà là chọn không để cảm xúc lúc chia tay làm hỏng những gì bạn đã xây dựng trong nhiều năm.
Nó cũng có lợi cho chính bạn. Rời đi trong trạng thái bình thản giúp bạn bước vào chỗ mới mà không mang theo cục tức chưa giải toả, và khi được hỏi về công ty cũ trong buổi phỏng vấn, bạn trả lời tự nhiên hơn. Người nghe phỏng vấn thường nhận ra rất nhanh ứng viên nào còn ôm bực bội với chỗ cũ.
Tuần cuối: những việc làm nên ấn tượng
Tuần cuối không cần làm gì to tát. Vài việc nhỏ đủ khiến mọi người nhớ bạn là người chuyên nghiệp:
- Đi làm đúng giờ, họp đầy đủ như mọi tuần.
- Hoàn thành hoặc bàn giao gọn mọi việc đang dở, không để ai phải gọi hỏi sau này.
- Trả lời tin nhắn, thư từ như bình thường tới ngày cuối.
- Không nói xấu công ty, sếp, đồng nghiệp, kể cả khi người khác bắt đầu chuyện đó.
- Không lôi kéo đồng nghiệp đi cùng sang chỗ mới trong giờ làm, không mang danh sách khách hàng đi.
- Dọn sạch chỗ ngồi, trả đủ tài sản, xin xác nhận.
- Dành thời gian nói lời cảm ơn riêng với những người đã giúp bạn.
Nếu bạn rời đi trong không khí căng thẳng, như bị cho nghỉ hoặc có mâu thuẫn, những việc này càng có giá trị. Chúng cho thấy bạn tách được chuyện cá nhân với cách làm việc, điều mà người khác sẽ nhớ khi có ai đó hỏi về bạn.
Thư chia tay gửi nhóm: mẫu ngắn
Thư chia tay gửi vào ngày cuối hoặc trước đó một hai ngày, sau khi quản lý đã thông báo với nhóm. Gửi cho nhóm làm việc trực tiếp, không cần gửi cả công ty trừ khi văn hoá công ty như vậy. Thư ngắn, ấm áp, không kể lý do nghỉ, không nhắc chuyện không vui.
Mẫu: “Chào cả nhà, hôm nay là ngày làm việc cuối cùng của em ở công ty. Hơn ba năm ở đây em đã học được rất nhiều, từ cách làm báo cáo cho tử tế tới cách giữ bình tĩnh mỗi mùa chốt số. Em cảm ơn anh chị đã kiên nhẫn chỉ bảo em từ hồi mới vào, và cảm ơn các bạn đã cùng em qua những dự án căng nhất. Các việc của em đã bàn giao cho chị Lan, tài liệu ở thư mục chung của phòng. Từ tuần sau, anh chị có thể liên lạc với em qua địa chỉ thư cá nhân (địa chỉ). Chúc cả nhà mạnh khoẻ, mong có dịp gặp lại mọi người.” (tên trong thư là giả định)
Thư như vậy có: lời chào, một hai điều cụ thể bạn trân trọng, lời cảm ơn, thông tin bàn giao, cách liên lạc, lời chúc. Điều cụ thể làm thư khác hẳn những thư chung chung “cảm ơn mọi người đã giúp đỡ”.
Lời cảm ơn riêng: đúng người, đúng chuyện
Người quản lý trực tiếp. Dù quan hệ có lúc căng, nói một lời cảm ơn trực tiếp hoặc viết vài dòng riêng về điều bạn học được từ họ. Ví dụ: “Em cảm ơn anh vì đã giao cho em dự án mở kho mới năm ngoái, đó là lần đầu em được tự chịu trách nhiệm một việc lớn.”
Người kèm cặp bạn lúc mới vào. Họ thường bị quên trong những lời chia tay. Một tin nhắn riêng nhắc lại một chuyện cụ thể họ đã giúp sẽ được nhớ lâu.
Đồng nghiệp bộ phận khác. Người kế toán luôn duyệt chi kịp cho bạn, anh bảo vệ hay giúp mở cửa sớm, chị tạp vụ. Một câu chào tận mặt là đủ.
Khách hàng, đối tác bạn phụ trách. Báo theo cách công ty đồng ý, giới thiệu người thay. Không tự ý đưa thông tin liên lạc cá nhân với ý định kéo khách đi, vì có thể vi phạm hợp đồng và làm mất lòng công ty.
Xin người tham chiếu trước khi rời đi
Nhà tuyển dụng ở chỗ mới có thể hỏi tên một hai người từng làm việc trực tiếp với bạn để xác nhận. Người phù hợp nhất thường là quản lý trực tiếp, trưởng nhóm dự án, hoặc đồng nghiệp cấp cao đã thấy rõ cách bạn làm việc. Hỏi họ trong tuần cuối, khi họ còn nhớ rõ công việc của bạn, thay vì liên lạc bất ngờ sau một năm.
Câu hỏi mẫu: “Chị ơi, sau này nếu em ứng tuyển ở chỗ mới và họ cần người xác nhận về công việc của em, em có thể đưa tên chị được không ạ? Em sẽ báo trước cho chị mỗi khi đưa tên, và nói rõ vị trí em ứng tuyển.” Đừng tự ý đưa tên ai đó mà không hỏi; người được gọi bất ngờ thường trả lời dè dặt hơn.
Khi có nhà tuyển dụng sắp gọi, nhắn trước cho người tham chiếu: vị trí, tên công ty, những điểm của công việc cũ liên quan tới vị trí mới. Sau đó báo lại kết quả và cảm ơn họ, dù bạn có được nhận hay không. Người tham chiếu được đối xử chu đáo sẵn lòng giúp bạn lần sau.
Khi rời đi trong không khí căng thẳng
Tách người với việc. Có thể bạn không ưa một người, nhưng vẫn bàn giao đủ cho họ và chào họ một câu ngày cuối. Hành xử đúng mực không cần đi kèm tình cảm.
Không tranh luận lại chuyện cũ. Tuần cuối không phải lúc phân xử ai đúng ai sai trong một mâu thuẫn đã kéo dài. Nếu có điều cần nói chính thức, dùng kênh chính thức.
Giữ bằng chứng nếu có tranh chấp. Nếu có vấn đề về quyền lợi, quấy rối hay đối xử bất công, giữ lại thư từ, tin nhắn liên quan trong phạm vi được phép và hỏi người có chuyên môn pháp lý; chuyện đó tách riêng khỏi việc chào tạm biệt.
Chọn vài người để giữ liên lạc. Không phải ai cũng cần giữ quan hệ. Chọn những người bạn thật sự quý và tin, nhắn riêng cho họ. Một vài quan hệ tốt có giá trị hơn nhiều lời chào xã giao.
Khi được hỏi góp ý lúc nghỉ việc
Một số công ty có buổi trao đổi với người nghỉ việc để hỏi lý do và góp ý. Đây là dịp nói điều cần nói, nhưng nên nói theo kiểu xây dựng. Chọn hai ba điểm quan trọng nhất, nói về sự việc và tác động, kèm đề xuất nếu có. Ví dụ: “Em nghĩ quy trình duyệt chi đang qua bốn cấp nên nhiều việc trễ hạn, nếu gộp được hai cấp đầu thì nhóm kinh doanh sẽ đỡ hơn nhiều.”
Tránh biến buổi trao đổi thành dịp trút giận hay kể tội cá nhân. Những điều nói ra có thể được ghi lại và chia sẻ. Nếu có vấn đề nghiêm trọng như quấy rối, gian lận, hãy dùng kênh khiếu nại chính thức hoặc tìm tư vấn pháp lý, không chỉ nói trong buổi trao đổi.
Nếu không muốn góp ý gì, bạn có quyền nói ngắn gọn rằng bạn rời đi vì lý do cá nhân và cảm ơn công ty. Không ai bắt buộc phải nói hết.
Sau khi đi: những điều nên tránh
Quan hệ tốt có thể hỏng ngay cả sau khi bạn đã rời đi êm đẹp, vì những việc tưởng nhỏ:
- Đăng bài chê bai công ty cũ, sếp cũ trên mạng xã hội, kể cả bóng gió.
- Kể chuyện nội bộ, số liệu, khách hàng của công ty cũ ở chỗ mới. Ngoài chuyện quan hệ, việc này còn có thể vi phạm điều khoản bảo mật.
- Liên tục rủ đồng nghiệp cũ sang chỗ mới. Nếu có vị trí phù hợp, giới thiệu một lần qua kênh đàng hoàng là đủ.
- Biến mất hoàn toàn, không trả lời một câu hỏi bàn giao nào trong tuần đầu.
- Ngược lại, để công ty cũ nhờ vả việc không lương kéo dài nhiều tháng. Giới hạn nhẹ nhàng, rõ ràng.
Giữ liên lạc nhẹ nhàng là đủ: một lời chúc mừng khi đồng nghiệp cũ được thăng chức, một tin nhắn hỏi thăm dịp lễ tết. Khi bạn tìm việc lần sau và cần người tham chiếu, những quan hệ này sẽ có ích. Muốn xem tin tuyển dụng theo ngành và khu vực trong giai đoạn chuyển chỗ làm, có thể tham khảo mangvieclam.com.
Câu hỏi thường gặp
Có nên gửi thư chia tay cho cả công ty không?
Thường chỉ cần gửi cho nhóm làm việc trực tiếp và những người phối hợp nhiều. Gửi cả công ty phù hợp ở nơi nhỏ hoặc nơi có văn hoá như vậy. Hỏi quản lý xem công ty thường làm thế nào và gửi sau khi quản lý đã thông báo.
Bị cho nghỉ thì có cần gửi thư chia tay không?
Không bắt buộc, nhưng nếu tình hình cho phép, một lời chào ngắn với nhóm vẫn giúp giữ quan hệ. Không cần nói lý do. Nếu không khí quá căng, có thể nhắn riêng cho vài người thân thiết thay vì gửi cả nhóm.
Có nên kết bạn với sếp cũ trên mạng xã hội không?
Tuỳ quan hệ. Giữ một kênh liên lạc chuyên nghiệp là đủ với phần lớn trường hợp. Nếu kết bạn, cẩn thận với những gì đăng về công việc, nhất là về công ty cũ.
Có thể quay lại công ty cũ sau khi nghỉ không?
Nhiều công ty chào đón người cũ quay lại, nhất là người đã rời đi tử tế. Cách bạn rời đi là yếu tố quan trọng khi công ty cân nhắc. Chuyện quay lại công ty cũ như một quyết định sự nghiệp có bài riêng ở các trang về sự nghiệp.
Đồng nghiệp hỏi lý do thật vì sao nghỉ thì nói sao?
Bạn được quyền giữ chi tiết cho riêng mình. Một câu ngắn và thật như muốn đổi hướng công việc, lý do gia đình là đủ. Tránh kể chuyện không vui về công ty, vì những lời đó dễ được truyền đi và bị hiểu khác.
Rời đi trong mâu thuẫn với sếp thì có cứu vãn được quan hệ không?
Không phải lúc nào cũng được, nhưng bàn giao tử tế, nói một lời cảm ơn ngắn về điều bạn đã học được, và không nói xấu sau khi đi sẽ giữ cho quan hệ ở mức trung tính. Thời gian thường làm dịu nhiều chuyện.