Tìm việc khi đang đi làm là chuyện bình thường, và làm đúng cách thì không cần lén lút: tìm ngoài giờ làm, bằng thiết bị và tài khoản riêng, xin nghỉ đi phỏng vấn bằng phép của mình, và giữ chất lượng việc đang làm cho tới ngày cuối. Giữ kín ở mức vừa phải là để tránh rắc rối không cần thiết, không phải vì tìm việc là điều sai.
Bài này nói phần hậu cần của việc tìm việc khi còn đang có việc: dành thời gian ở đâu, liên lạc qua kênh nào, xếp lịch phỏng vấn ra sao, nói gì khi xin nghỉ. Quyết định có nên chuyển việc hay không, chọn chỗ mới thế nào để phát triển lâu dài, là chuyện của sự nghiệp dài hạn và có các trang chuyên sâu hơn. Phần làm việc với đơn vị tuyển dụng trung gian cũng có trang riêng.
Vì sao nên tìm việc khi còn đang làm, nếu có thể
Ví dụ giả định: anh Quân, nhân viên kinh doanh ở một công ty phân phối vật liệu, muốn tìm chỗ làm gần nhà hơn vì mỗi ngày mất gần hai tiếng đi lại. Anh không ghét công việc, không mâu thuẫn với sếp, chỉ thấy quãng đường đang ăn mất sức. Trường hợp như anh Quân rất phổ biến, và là ví dụ điển hình cho việc tìm chỗ mới trong khi vẫn làm tốt chỗ cũ.
Tìm việc khi còn thu nhập giúp bạn ít áp lực tiền bạc hơn, nên ít bị đẩy vào thế nhận vội. Bạn có thể kiên nhẫn chờ một chỗ hợp, từ chối những chỗ không hợp mà không quá lo. Trong buổi phỏng vấn, bạn cũng nói chuyện ở thế bình thản hơn, và người tuyển thường cảm nhận được điều đó.
Cái giá phải trả là thời gian và sức. Bạn vẫn phải làm tròn việc hiện tại, trong khi dành thêm vài giờ mỗi tuần cho đọc tin, viết lời ứng tuyển, đi phỏng vấn. Nhịp này có thể kéo dài vài tuần đến vài tháng. Biết trước điều đó giúp bạn sắp xếp hợp lý thay vì làm nửa vời cả hai việc.
Không phải ai cũng có lựa chọn này. Có người phải nghỉ trước vì sức khoẻ, vì môi trường làm việc quá căng, hay vì công ty cắt giảm. Khi đó, đọc các bài về giai đoạn mất việc và tìm việc toàn thời gian trên trang sẽ phù hợp hơn. Bài này dành cho người còn đang làm và có thể chọn nhịp của mình.
Ranh giới: những điều không nên làm
Không dùng máy tính, email công ty để tìm việc. Thiết bị và tài khoản công ty có thể được giám sát theo quy định nội bộ, và dùng chúng cho việc riêng có thể vi phạm nội quy. Dùng điện thoại riêng, email riêng, và tốt nhất là ngoài giờ làm.
Không dùng giờ làm để đi phỏng vấn mà không xin phép. Biến mất hai tiếng giữa buổi chiều mà không báo là cách nhanh nhất để mọi người đoán ra. Xin nghỉ theo đúng quy trình của công ty.
Không mang tài liệu, thông tin của công ty đi kèm hồ sơ. Khi kể kinh nghiệm, nói về việc bạn đã làm và kết quả chung, không đưa số liệu nội bộ, danh sách khách hàng hay tài liệu mật. Người tuyển nghiêm túc sẽ đánh giá thấp ứng viên làm điều đó, vì họ hiểu bạn cũng có thể làm vậy với họ sau này.
Không bỏ bê việc đang làm. Việc hiện tại là thứ cuối cùng người ta nhớ về bạn ở chỗ cũ, và cũng là nơi có thể được hỏi tham chiếu sau này. Nộp việc đúng hạn tới ngày cuối là cách giữ uy tín đơn giản nhất.
Xếp lịch phỏng vấn khi đang đi làm
Mỗi loại lịch có cái lợi, cái khó riêng. Bảng dưới gom các lựa chọn hay gặp:
| Khung giờ | Hợp khi | Cần để ý |
|---|---|---|
| Sáng sớm trước giờ làm | Nơi phỏng vấn gần chỗ làm, buổi gặp ngắn | Dễ trễ giờ làm nếu buổi gặp kéo dài; hẹn rõ giờ kết thúc |
| Giờ nghỉ trưa | Phỏng vấn qua điện thoại hoặc video ngắn | Cần chỗ yên tĩnh ngoài văn phòng; đừng gọi từ bàn làm việc |
| Cuối giờ chiều | Nhiều người tuyển cũng linh hoạt khung này | Mệt sau ngày làm; chuẩn bị trang phục sẵn |
| Nửa ngày phép | Buổi phỏng vấn dài, có bài test, nhiều vòng | Gom nhiều buổi vào cùng một nửa ngày nếu được |
| Trực tuyến | Vòng sơ bộ, công ty ở xa | Kiểm tra mạng, âm thanh, phông nền trước |
Nhiều người tuyển dụng hiểu ứng viên đang đi làm cần lịch linh hoạt, và sẵn sàng hẹn sáng sớm hay cuối chiều nếu bạn hỏi lịch sự. Đừng ngại đề nghị; điều tệ nhất là họ nói không, và bạn xin nghỉ như bình thường.
Câu nói mẫu: xin lịch và xin nghỉ
Hai cuộc nói chuyện khó nhất là đề nghị lịch với nơi tuyển và xin nghỉ ở chỗ đang làm. Vài câu dùng được:
- Đề nghị lịch với nơi tuyển: "Dạ em cảm ơn anh/chị đã hẹn. Hiện em đang làm giờ hành chính, nên nếu được em xin hẹn lúc 7 giờ 30 sáng hoặc sau 5 giờ 30 chiều. Nếu bên mình chỉ có khung trong giờ làm, em sẽ xin nghỉ phép để đến ạ."
- Xin nghỉ nửa ngày ở chỗ đang làm: "Anh ơi, chiều thứ Năm em có việc cá nhân cần giải quyết, em xin nghỉ phép nửa ngày. Phần báo cáo tuần em sẽ gửi xong trước trưa thứ Năm."
- Khi đồng nghiệp hỏi sao hôm nay mặc khác: "Chiều nay mình có hẹn riêng thôi." Ngắn, thật, không cần giải thích thêm.
- Khi nơi tuyển hỏi vì sao muốn rời chỗ cũ: nói về điều bạn tìm ở chỗ mới, không kể xấu chỗ cũ. Cách trả lời câu này có bài riêng ở phần trả lời phỏng vấn.
Câu xin nghỉ không cần nói dối là đi khám bệnh hay việc nhà. "Việc cá nhân" là đủ, và đi kèm cam kết hoàn thành phần việc của mình làm cho lời xin nghỉ nhẹ nhàng hơn nhiều. Bạn không có nghĩa vụ giải thích chi tiết việc riêng.
Dành thời gian tìm việc trong một tuần đi làm
Người đang đi làm hiếm khi có hơn năm sáu giờ mỗi tuần cho việc tìm việc. Chia nhỏ và cố định giúp số giờ ít ỏi đó có ích:
- Hai buổi tối trong tuần, mỗi buổi khoảng một tiếng: đọc tin mới, chọn lọc, viết và gửi một hai lời ứng tuyển có câu riêng.
- Một buổi sáng cuối tuần: cập nhật danh sách nơi muốn ứng tuyển và bảng theo dõi đơn, hỏi lại những đơn đã tới hạn.
- Mười lăm phút buổi trưa, không ở bàn làm việc: chỉ để trả lời tin nhắn, email của nơi tuyển nếu cần, bằng điện thoại riêng.
- Trước mỗi buổi phỏng vấn: một buổi tối chuẩn bị riêng, không gộp với việc nộp đơn.
- Không làm: lướt tin tuyển dụng trong giờ làm, dù chỉ vài phút giữa hai cuộc họp. Thói quen này dễ bị nhìn thấy và làm bạn mất tập trung cho cả hai việc.
Với nhịp này, mỗi tháng bạn gửi được khoảng mười lăm đến hai mươi đơn đã chọn kỹ, đủ để có vài buổi phỏng vấn đáng đi. Con số không lớn, nhưng đơn kỹ thường có phản hồi tốt hơn đơn vội, nên hiệu quả không kém người tìm việc toàn thời gian là bao.
Nếu công việc hiện tại đang vào mùa cao điểm, như cuối quý, cuối năm, có thể tạm giảm nhịp tìm việc vài tuần. Tốt hơn là làm tốt mùa cao điểm rồi tìm tiếp, hơn là làm dở cả hai và để lại ấn tượng xấu đúng lúc sắp rời đi.
Giữ kín ở mức nào là hợp lý
Giữ kín không có nghĩa là sống hai mặt. Nó chỉ có nghĩa là không chủ động thông báo khi mọi thứ chưa chắc chắn. Kể với một vài người thân tin cậy ngoài công ty là đủ. Kể với đồng nghiệp, dù thân, có rủi ro: thông tin lan nhanh trong văn phòng, và sếp có thể nghe từ người khác trước khi nghe từ bạn.
Cập nhật hồ sơ nghề nghiệp trên mạng công khai cũng là một cách vô tình báo tin. Nếu cần cập nhật, làm từ từ, không đổi trạng thái thành "đang tìm việc" ở chỗ ai cũng thấy. Chi tiết cách làm thuộc các trang chuyên về hồ sơ nghề nghiệp.
Có những trường hợp nên nói sớm với sếp, ví dụ khi bạn biết công ty đang tái cấu trúc và sếp từng hỏi thẳng về dự định của bạn, hoặc khi quan hệ đủ tin cậy để sếp có thể giúp bạn tìm vị trí khác ngay trong công ty. Đó là quyết định tuỳ hoàn cảnh; nguyên tắc chung là không để sếp biết tin qua người thứ ba.
Khi đã có lời mời: báo trước và rời đi cho đúng
Khi nhận được lời mời và quyết định nhận, đừng xin nghỉ ở chỗ cũ trước khi có thư mời rõ ràng từ chỗ mới, ghi đủ vị trí, ngày bắt đầu, lương và thời gian thử việc. Lời hứa qua điện thoại có thể thay đổi; thư mời bằng văn bản là cơ sở chắc chắn hơn.
Thời hạn báo trước khi nghỉ việc phụ thuộc loại hợp đồng và quy định hiện hành. Đọc lại hợp đồng của bạn, hỏi phòng nhân sự nếu chưa rõ, và tính ngày bắt đầu ở chỗ mới sao cho đủ thời gian báo trước và bàn giao. Nói thẳng với nơi mới về thời gian bạn cần; người tuyển nghiêm túc thường tôn trọng ứng viên giữ đúng nghĩa vụ với chỗ cũ.
Việc viết đơn, nói với sếp, bàn giao chi tiết có các bài riêng ở phần nghỉ việc trên trang. Nếu muốn xem thêm tin tuyển dụng theo ngành và khu vực trong lúc đang cân nhắc, có thể tham khảo mangvieclam.com, nhưng nhớ dùng thiết bị riêng và ngoài giờ làm.
Câu hỏi thường gặp
Công ty có quyền kỷ luật vì nhân viên đi tìm việc khác không?
Bản thân việc tìm việc ngoài giờ bằng phương tiện riêng là quyền của người lao động. Điều có thể bị xử lý là vi phạm nội quy như bỏ việc trong giờ, dùng tài sản công ty sai mục đích, làm lộ thông tin. Nếu gặp tình huống khó, hỏi công đoàn hoặc cơ quan quản lý lao động.
Có nên nói với nơi tuyển là mình đang đi làm không?
Có. Đó là thông tin bình thường, và giúp họ hiểu vì sao bạn cần lịch linh hoạt, cần thời gian báo trước. Bạn có thể đề nghị họ không liên hệ chỗ làm hiện tại để tham chiếu khi chưa có quyết định.
Nếu sếp hỏi thẳng có đang tìm việc không thì trả lời sao?
Không cần nói dối, cũng không bắt buộc kể chi tiết. Một câu như "em đang cân nhắc hướng đi của mình, có quyết định em sẽ báo anh/chị sớm" là đủ. Câu trả lời này giữ được sự thật mà không đẩy câu chuyện đi quá xa.
Đi phỏng vấn nhiều lần có làm ảnh hưởng tới việc đang làm không?
Có nếu dồn quá nhiều vào một giai đoạn. Chọn lọc nơi nộp để mỗi tháng chỉ vài buổi phỏng vấn đáng đi, gom vào nửa ngày phép khi có thể, và giữ tiến độ việc đang làm.
Có nên nghỉ việc trước rồi mới tìm cho tập trung?
Tuỳ hoàn cảnh tài chính và sức khoẻ. Nghỉ trước cho bạn nhiều thời gian hơn, nhưng áp lực tiền bạc lớn hơn và có khoảng trống trong quá trình làm việc. Nếu còn làm được, tìm trước thường an toàn hơn.
Nơi mới muốn mình đi làm ngay, không chờ hết thời gian báo trước thì sao?
Giải thích rằng bạn cần thực hiện nghĩa vụ báo trước theo hợp đồng và quy định hiện hành. Có thể thương lượng với chỗ cũ để rút ngắn nếu bàn giao xong sớm, nhưng không tự ý bỏ ngang.